ตลอดชีวิตของอันยาวนานของดิฉัน (จ้างให้ก็ไม่บอกหรอกว่ากี่ปี) วันตรุษจีน คือ วันที่มีอาหารมากมายก่ายกอง ญาติพี่น้องทุกคนต่างมารวมตัว พูดคุย ทานข้าว สังสรรค์ ซึ่งนี่แหละค่ะ หัวใจที่แท้จริงของตรุษจีนสำหรับคนวัยดิฉัน ภาพของญาติพี่น้องพูดคุยรวมตัวกัน รับประทานอาหารมื้อใหญ่ด้วยกัน มันอบอุ่นและมีความสุขอย่างบอกไม่ถูก คงคล้ายกับวันรวมญาติของคนไทยนั่นแหละค่ะ ที่เราได้พูดคุยถามไถ่สารทุกข์สุกดิบ อัปเดตความเป็นไปของชีวิตกันอย่างพร้อมหน้า

 

แต่ถ้าหากย้อนไปตอนเด็กสักหน่อย การรวมตัวของญาติครั้งนี้อาจจะไม่ใช่ความสุขหรือจุดสำคัญของวันตรุษจีน เพราะสิ่งที่เด็กน้อยทุกคนสนใจก็คงจะมีแต่ อั่งเปา เงินในซองแดง ที่ได้รับจากอากง อาม่า หรือใครก็ตามที่มอบให้ ขอบอกได้เลยว่าสำหรับฉันแล้วมันเอามาตั้งตัวแบบเด็กๆได้เลยล่ะ แต่พอโตขึ้น ฉันก็ได้เรียนรู้ว่าวันตรุษจีน มันมีความหมายเบื้องหลังมากกว่านั้นหลายเท่านัก

 

 

ปีนี้วันตรุษจีน คือ 5 ก.พ. 2562 ฉันจึงขอโอกาสเล่าเรื่องเกี่ยวกับเกร็ดต่างๆ ในวันตรุษจีนของชาวจีนโพ้นทะเลที่อยู่ในไทย ให้ทุกท่านได้อ่านนะคะ

 

1. ไหว้ตรุษจีนเริ่มตั้งแต่ตอนไหน

 

ที่มา : WHATSNEWINDONESIA.COM

 

ตามความเชื่อในเรื่องจักรวาลของชาวจีน ในทุกๆ บ้านจะมีเทพที่คอยดูแล ปกป้อง คุ้มครองความปลอดภัยของผู้อาศัยในบ้าน (คนไทยมีศาลพระภูมิ คนจีนก็มีเทพเจ้าที่ในบ้าน)  ช่วงสิ้นปีของจีน จะมีหนึ่งวันที่เหล่าเทพดูแลบ้าน จะกลับขึ้นสู่สวรรค์ไปรายงานความประพฤติของคนในบ้านให้เง็กเซียนฮ่องเต้ (เทพเจ้าใหญ่สุด คล้ายซูสในความเชื่อตะวันตก)  การไหว้เจ้าก็คือการที่เราเอาใจเทพดูแลบ้านเป็นพิเศษ เพื่อให้ท่านรายงานเรากับเง็กเซียนฮ่องเต้ดีๆ โดยวันนี้เราจะเรียกว่า วันซิงเกียที เราจะไหว้ด้วยของไหว้ตามปกติ และจะมีกระดาษรูปม้าติดไปด้วย เพื่อให้เทพดูแลบ้านเอาไว้ขี่ขึ้นสวรรค์ โดยปีนี้ตรงกับวันที่ 29 ม.ค. 2562 นะคะ

 

2. เก็บกวาดบ้าน ทำความสะอาด

 

ที่มา : GBTIMES.COM

 

หลังจากวันซิงเกียที ทุกคนก็จะเริ่มทำความสะอาดบ้านกัน และมีความเชื่อว่าถ้าไม่สะอาดก็จะไม่เจริญค่ะ (ดิฉันเนี่ยรีบจับไม้กวาดทันที กวาดมันไป ถูไปค่ะ) ซึ่งทั้งที่จริงแล้วทั้งหมดนั้นเป็นอุบายให้ทำความสะอาดบ้าน เพราะปกติคนจีนเน้นทำงาน ไม่ค่อยได้ทำความสะอาด การตั้งธรรมเนียมการทำความสะอาดครั้งใหญ่ขึ้นมาก็จะทำให้บ้านสะอาดอยู่สบาย ไม่รก ซึ่งทำให้เหล่าผู้อยู่อาศัยมีแรงทำงานมากขึ้น แล้วก็จะได้เฮงๆๆๆ รวยๆๆๆ แน่นอน

 

3. วันจ่าย ปีนี้คือ 3 ก.พ. 2562

 

ที่มา : SYDNEY.COM

 

ก็ตามชื่อวันเลยค่ะ เป็นวันจ่ายเงินซื้ออาหารมาไหว้เจ้าและบรรพบุรุษและโกลาหลมากที่สุด โดยที่ซ้อใหญ่(สะใภ้คนโต)ของทุกบ้านจะเป็นผู้กุมอำนาจสูงสุด เป็นนายหญิงที่สามารถสั่งทุกคนเพื่อดำเนินการจัดบ้าน ทำอาหารไหว้เจ้า และควบคุมการจับจ่ายใช้สอยเพื่อซื้ออาหารทุกอย่าง

 

4. วันไหว้ ปีนี้คือ 4 ก.พ. 2562 (คือวัน New year’eve)

 

ที่มา : GBTIMES.COM

 

หลังจากวันจ่ายมีดาราของวัน คือ ซ้อใหญ่ ก็มาถึงคิวของวันไหว้ บทบาทสำคัญจะตกไปที่พี่ชายคนโตหรือ ตั่วเฮีย ค่ะ เพราะเขาจะเป็นผู้นำการไหว้ของคนทั้งตระกูล และเป็นวันที่แสดงถึงลำดับสถานะสังคมของคนในตระกูลอย่างชัดเจน นับได้จากใครได้ไหว้ก่อนไหว้หลัง ตามธรรมเนียมจีนโบราณถือเรื่องการลำดับความสำคัญอย่างมากค่ะ (ให้นึกภาพตามละครเลือดข้นคนจางเลยค่ะ)

 

5. วันไหว้ ไหว้อะไร

 

หลายคนคงได้ยินคำว่า ซาแซ โหงวแซ กันบ้าง จริงๆ แล้วมันคือ การไหว้ด้วยเนื้อสัตว์ 3 อย่าง (ซาแปลว่า 3) หรือ 5 อย่าง (โหงวแปลว่า 5) โดยส่วนใหญ่จะเป็น เป็ด ไก่ หมู ปลา ปลาหมึก กุ้ง แต่เว้นเนื้อวัวนะคะ

 

ต่อด้วย ผลไม้ไหว้เป็นคู่ ขนมต่างๆ เทียนคู่ ธูป และน้ำชา บางบ้านอาจมีเหล้าด้วย แล้วแต่เลย เอาตามสบาย เพราะสุดท้ายอาหารที่ไหว้เจ้า จะกลายมาเป็นอาหารที่ทุกคนในครอบครัวรับประทานกันอย่างพร้อมหน้า ถือเป็นอุบายที่ดี เพราะสมัยก่อน 1 ตระกูล จะมี 1 กิจการ เพราะฉะนั้นนอกจากเป็นธรรมเนียมแล้ว การไหว้เจ้านี้ถือเป็น การนัดรวมครอบครัวและเลี้ยงบริษัทอย่างหนึ่ง ซึ่ง KPI ของแต่ละคนจะเห็นได้จากตอนนี้ เพราะวันนี้พี่ใหญ่จะจ่ายอั่งเปาหรือโบนัสนั่นเอง

 

6. วันไหว้ นอกจากไหว้เจ้าแล้วไหว้บรรพบุรุษด้วย

 

วันไหว้ ก็ตามชื่อเลยค่ะ เราก็จะไหว้ๆๆๆ ในตอนเช้าเริ่มตั้งแต่ ไหว้เจ้า ไหว้บรรพบุรุษ รูปของอากงอาม่าหรือผู้ล่วงลับจะถูกเชิญลงมาไหว้ที่โต๊ะ หรือไว้บนหิ้ง ซึ่งส่วนใหญ่จะไหว้ด้วยของโปรดของท่านผู้ล่วงลับ และของที่ลูกหลานอยากซื้อให้ จัดไปด้วยโมเดลกระดาษตั้งแต่ ไอโฟน รถเบนซ์ บ้าน เงิน รองเท้าส้นสูง และล่าสุดที่ดิฉันเห็นก็คือ ตู้เอทีเอ็ม แม่เจ้า กดเงินกันบนสวรรค์ค่า ไอเดียล้ำแท้ ซึ่งเราก็จะค่อยๆ เผาสิ่งเหล่านี้ส่งไปให้บรรพบุรุษใช้  แต่ดิฉันกำลังสงสัยว่าอาม่าจะใช้ไอโฟนเป็นหรือเปล่า?

 

7. วันไหว้ ช่วงบ่าย บางบ้านไหว้ผีไม่มีญาติด้วย

 

วันไหว้ หลังจากที่เราไหว้ไปเรื่อยๆ เราไม่เหนื่อย เราไม่เมื่อย ช่วงบ่ายหลังจากที่ไหว้เจ้า ไหว้บรรพบุรุษแล้ว เราก็จะไหว้ผีไม่มีญาติ หรือเรียกว่า ฮอเฮียตี๋ ผีไม่มีญาตินี้ หมายถึงเขาไม่มีญาติมาไหว้เขาในวันตรุษจีน เราไหว้เพื่อทำทานโดยจะตั้งสำรับที่พื้น และจุดไต้ 2 อันเพื่อนำทางผีไร้ญาติให้มากินของไหว้

 

ดิฉันแอบได้ยินมาว่า อาหารที่ไหว้ผีไร้ญาติเสร็จ จะเน่าเร็วมาก และจะจืดทันทีหลังไหว้เสร็จ อันนี้ไม่รู้จริงไม่จริง และบ้านไหนที่เคยไหว้แล้วหยุดไหว้ จะไม่ค่อยดี เพราะฉะนั้นสมัยนี้ เวลาย้ายบ้านแล้วเขาก็จะเลิกไหว้ไปเลยก็มีค่ะ

 

8. วันตรุษจีน (วันเที่ยว) Chinese New Year

 

ที่มา : CHINAHIGHLIGHTS.COM

 

หลังจากจบขั้นตอนการไหว้หลายวันอันยาวนาน เราก็จะมาถึงวันตรุษจีนจริงๆ ปีนี้ตรงกับ วันที่ 5 ก.พ. 2562 วันนี้ไม่ต้องทำอะไรแล้วค่ะ งานการไม่ต้องจับ งานบ้านไม่ต้องทำ ออกไปเที่ยวและมีความสุข ใส่เสื้อผ้าใหม่ไฉไลสวยงาม พูดจาในเรื่องที่ดีๆ หากได้ไปเที่ยวสถานที่ท่องเที่ยวส่วนใหญ่ก็จะแวะไหว้พระไหว้เจ้าเพื่อความเป็นสิริมงคลในการเริ่มต้นปีใหม่ให้กับชีวิต

 

9. งงไหม เวลาไหว้เจ้า จะมีไม้ 2 อันประกบมาให้ทำไม

 

ที่มา : คมชัดลึก

 

ตามศาลเจ้าจะมีเซียมซีและไม้ 2 ชิ้นที่เอามาโยน ไม้คู่นี้เรียกว่า ‘เซ้งปวย’ หลังเซียมซีเสร็จเราก็จะโยนเซ้งปวย โดยอธิษฐานถามคำถามหรือบอกความต้องการภายในจิตใจก่อนแล้วโยนลงไป  โยนทั้งหมด 3 ครั้ง ถ้าใน 2 ใน 3 ครั้ง ไม้เซ้งปวยมีอันหนึ่งคว่ำ อีกอันหงายถือว่าเริ่ดสุด เจ้าจะช่วยจะบันดาลให้สำเร็จ ถ้ามีแบบคว่ำหงายแค่ 1 ใน 3 ก็ยังมีเค้าลางบ้าง อาจจะต้องพยายามต่อไป แต่ถ้าออกมาคว่ำทั้งคู่ แปลว่า บ๊ายบาย และถ้าหงายทั้งคู่ แปลว่า ท่านเทพแกหัวเราะ แบบหัวเราะในสิ่งที่เราขอ ทั้งนี้และทั้งนั้นตามวิจารณญาณของแต่ละคนนะคะ

 

10. ตรุษจีน จริงๆ มี 15 วันนะ

คนจีนทำอะไรเต็มที่ จริงๆ แล้วช่วงเวลาตรุษจีนเริ่มตั้งแต่วันตรุษจีนและนับไป 15 วัน ยาวมากกก คนจีนแท้ๆ ก็จะหยุดแล้วไปเที่ยวกันนานๆ ไกลๆ เพื่อพักผ่อนจากการทำงานมาตลอดทั้งปี แล้วก่อนจะจบกระบวนการอาจจะต้องมีการกลับมาไหว้เจ้าอีกครั้งในวันที่ 8 ก.พ. 2562  ถือเป็นการต้อนรับเทพดูแลบ้านกลับมา เราก็ต้องไหว้ต้อนรับด้วยค่ะ

 

นี่เป็น Timeline การไหว้ พร้อมเหตุผลเบื้องหลังการไหว้ตรุษจีนของคนจีน ซึ่งคิดๆ ดูมันก็มีเหตุผลของมันเหมือนกันนะคะ แต่การเผากระดาษ จุดธูป จุดประทัด ในปีนี้ที่ค่าหมอกควัน PM 2.5 หลายวัดจีนได้บอกว่าสามารถงดได้นะคะ เพื่ออากาศที่ดีกว่า เทพเจ้าทั้งหลายท่านเข้าใจค่ะ

 

ไปละค่ะ บายย